उसले प्रत्येक बिहान आफूलाई सम्झाउँथी
आज पनि विचार जोगाउनुपर्छ,
किनकी, यो शहरमा
सिद्धान्त, विचार, उत्तरदायित्त्व र आदर्शहरू सबै सबै
पन्य छन् पसलमा फिँजाउने
कति सजिलो रहेछ है —
आफ्नो आत्मा सस्तोमा सुम्पिनु
र कति कठिन रहेछ
वर्गको सत्य बोल्नु ।
उसलाई हेरेर हाँस्नेहरू भन्थे —
'हेर, त्यो अझै पनि आदर्शमै अडिएकी रे !'
ऊ भित्रभित्रै मुस्कुराउँथी —
'मुखौटा भिरेर बाँच्न सजिलो होला,
तर आवाज उठाएर बाँच्नु
अस्तित्त्वको साँचो रूप हो ।'
उसको हाँसो
हजामको पुरानो ब्लेडजस्तो थियो —
थोरै फाटेको, तर धारिलो
जसले झुटका मूर्तिहरू काट्थ्यो ।
सुनिन्थ्यो —
'युग बदलियो, विचार पनि बदलिनुपर्छ ।'
ऊ शान्त स्वरमा भन्थी —
'युग त पूँजीको रङ्गसँग बदलिन्छ,
तर मेरो मेरुदण्डको दिशा
अझै पनि श्रमतिरै ठडिएको छ ।'
ऊ चूप लागेर
मुटुमा हात राख्थी
अनि सोच्थी-
अब ढुङ्गाहरू पनि भित्रभित्रै तातिरहेका छन्,
सायद यही हो त्यो आगो,
जसलाई म नाम दिन्नँ,
तर संसारले यसलाई ‘वर्गसङ्घर्ष’ भन्छ ।
- कामरूप खेत्री, असम भारत ।